Kararın Ne Demek?
Hadi gelin, bir an için hayatı “karar”lar üzerinden düşünelim. Günlük hayatımızda verdiğimiz her karar aslında bir mikro evrim, bir bakıma bir yaşam tercihi, belki de bir kahramanlık anı. Ama tabii, her karar gerçekten bu kadar derin mi? Yoksa bazen sadece “neyi yesek?” gibi birkaç saniyelik bir kafa karışıklığına mı dayanıyor? İzmir’de yaşayan 25 yaşındaki bir genç olarak, her gün 15 karar vermek zorunda kalıyorum. (Evet, 15, çünkü yemek yediğimde bile “salata mı alsam, tatlı mı?” diye düşünüyorum). Peki ama “karar” dediğimiz şey aslında ne demek? Gelin, birlikte kafa yoralım!
Kararın Tanımı: Gerçekten Ciddi Mi, Yoksa Sadece Bir Beyin Egzersizi Mi?
“Karar” dediğimizde aklımıza bir sürü şey gelir. Ama gelin, bunun üzerine biraz eğlenelim. Karar, aslında hayatın o minik, gizli kahramanıdır. Sabahları uyandığınızda, kalkıp işe mi gideceksiniz, yoksa kahvaltı yapıp biraz daha mı uyuyacaksınız? Bir akşam sinemaya mı gideceksiniz, yoksa “evde film izleyip içki içelim” mi diyeceksiniz? İşte bu kadar basit. Her şey bir karar.
Ama tabii, kararlar aslında çok da basit değil. Yani, özellikle insanın içine girdiği “bütün gün süren kafa karışıklığı” durumu var. Çalışmaya başlamadan önce, “Bugün hangi işi önce yapmalıyım?” sorusu… O an düşündüğünüzde, “Hadi, canım, bu kadar da takılma, başla işine!” diye kendinize söyleseniz de, 10 dakika sonra bir daha düşünmeye başlıyorsunuz. Kararın ne demek olduğunu biraz da burada anlayabiliriz. Çünkü o saniyelik tereddütler, beyin üzerinde büyük bir baskı oluşturur. Hani diyorum ya, aslında “ne yiyeceğimize karar vermek” çok ciddi bir mesele.
Karar Verirken Kendi Kendini Yargılamak
Bir karar verdiğinizde, neredeyse her zaman başka bir ses kafanızın içinde başlar. O ses, bazen iç sesiniz olur, bazen de sadece “Bunu yapma!” diyen bir arkadaşınız. Ama işin en komik kısmı şu: Her kararın bir vicdanı vardır. Mesela şöyle bir diyalog geçebilir kafamızda:
Kafamdaki Ses 1: “Ya tamam, bu kararı verdim, öğle yemeğini şurada yiyeceğim.”
Kafamdaki Ses 2: “Ama buradaki yemekler hep aynı, hiç bir yenilik yok! Düşünsene, hep aynı yer… Madem karar verdin, bir de yeni bir şey dene!”
Kafamdaki Ses 1: “Ya, ama ben en azından ne yiyeceğimi biliyorum ve kesinlikle seviyorum. Belki sonra denemem gereken bir şey çıkar!”
Kafamdaki Ses 2: “Yok, olmaz, gidip başka bir şey denemelisin! Değişim şart!”
İşte bu an, insanın kafasının içinde dönen onca karmaşanın özüdür. Aslında basit bir yemek kararını bile veremediğimizde, “Kararın ne demek?” sorusunun cevabını tam olarak anlayamayız. Bazen kafamızda birkaç saniyede onlarca olasılık geçer, ama net bir karar vermek neredeyse imkansız olur.
Karar Almanın Zor Yanları: “Bunu Yapmasam mı?”
Birçok karar hayatı değiştiren sonuçlar doğurabilir. Ama en korkutucu olanı, verdiğiniz kararın yanlış çıkması değil mi? Hani o “Bunu yapmasam mı?” dedikten sonra, aslında başka bir alternatif olabileceği fikri kafanızı kurcalar. Ve bir yandan bu sorunun cevabını bulmaya çalışırken zaman geçer. Bir karar vermemek, aslında bir karar vermek gibidir. Çünkü bir şeyin yapılmaması, belirli bir şeyin yapılmasını engeller. Bu noktada, karar almayı sürekli ertelemek, zaman kaybına dönüşebilir.
Mesela, bir gün sonunda şöyle bir iç sesle karşılaşabilirsiniz:
“Bir karar verdim, şimdi ‘her şeyin doğru olması’ gerektiğini düşünüyorum… Ama belki de doğru olan karar bu değilmiştir?”
Ve işte o an, “ya şöyle olursa?” düşüncesi devreye girer. Bu kadar büyük düşüncelerle kafamızı bulandırmak çok da sağlıklı değil, farkındayım. Ama bizler, her şeyin mükemmel olmasını istediğimiz için, küçük bir yanlışlık bile büyük bir hataya dönüşebilir diye düşünüyoruz.
Kararın Komik Tarafları: Bir Düşün, Bir Aksiyon
Şimdi gelelim karar almanın eğlenceli kısmına! Zaman zaman verdiğimiz kararlar o kadar saçma olur ki, gerçekten buna karar verdiğimize inanamıyoruz. Örneğin, “Bir karar verdim, bu akşam dışarı çıkıp eğleneceğim,” dedikten sonra, evde pijamalarınızla film izlerken bulabilirsiniz kendinizi. Kararınız, aslında başta öyle büyük bir plan gibi görünür, ama sonrasında bir anda sadece bir “görüşmeye” dönüşebilir.
Bir örnek diyalog:
Ben: “Beni aramayın, bu akşam çıkmam lazım. Bugün ‘evde’ olmak istemiyorum, dışarıda eğlenmek istiyorum.”
Arkadaş: “Hadi ya, nereye gideceğiz?”
Ben: “Bilmiyorum, belki birkaç yere uğrarız. Bilmiyorum işte, şimdi bu kararı aldım, hepimiz eğlenelim.”
Arkadaş: “Ama şu an ne yapacağız? Çıkalım mı, yoksa evde takılalım mı? Ne diyorsun?”
Ben: “Dur, bir dakika! Bu kadar büyük bir karar almışken, şimdi bunu biraz daha düşüneyim!”
Ve böylece, asıl eğlencenin karar verme sürecinde olduğunu fark ediyorum. Çünkü aslında kararı verdiğimizde, olayın sonunda bir “ne yapacağımızı” bilmeden, belki de tam tersini yapıyoruz.
Karar Vermek ve Geriye Dönmek
Her karar, bir ilerleme çabasıdır, ama bazen o ilerleme, bizi tam tersi bir yola da yönlendirebilir. Gelelim bu durumu biraz daha derinleştirelim: İki yol var; birinde ilerlersiniz, diğerinde de bir geri adım atarsınız. Kararınızı vermek, her zaman sadece bir yönü seçmek değildir. Bazen yanıldığınızda, kararı değiştirmek de mümkündür.
“Benim kararım kesin,” dediğinizde, bir bakmışsınız, bir hafta sonra başka bir seçenek daha cazip gelmeye başlıyor. Bu kadar net olmayı seviyorum, ama kararsızlık da bir bakıma insanı “daha fazla düşünmeye” itiyor. O yüzden, bazen geriye dönmek ve yeniden karar almak kötü bir şey değildir, aksine ilerlemenin bir yoludur.
Sonuç Olarak: Karar, Bizim Her Şeyimiz
Karar, aslında hayatın kendisidir. Yani her an verdiğimiz kararlarla şekillenen bir hayatımız var. Bunu hem ciddiyetle, hem de mizahi bir açıdan değerlendirmek mümkün. Kararlar bazen çok büyük bir mesele gibi görünse de, bazen sadece “bugün ne yemek yesem?” gibi basit bir soruyla karşımıza çıkar. Önemli olan, kararların hayatımıza nasıl yön vereceğini anlamak ve bu sürecin tadını çıkarmaktır. Sonuçta, “Kararın ne demek?” sorusunun cevabı, biraz da kendinizi ve çevrenizi nasıl hissettiğinizle ilgili. Yani, bazen kararlar bizi dondurur, bazen de özgürleştirir.